Home Inloggen Winkel Contact
 
Zoekbox
     
 
Zoekbox
Topmenu
Topmenu Home Topmenu Winkel Topmenu Links Topmenu Preken Topmenu Kerken Topmenu Overdenkingen Topmenu Agenda Topmenu Contact Topmenu
Topmenu

Afdelingen 1. Algemeen 2. Kennis Bassin 3. Kinderen 4. Meeting People 5. Muziek 6. Pastoraat 7. Winkel Bron toevoegen Beheer Informatie Diversen
Aangepast zoeken
 

De 'zachte' en de 'harde' kant van God (Exodus 34: 6-7)
Preek afkomstig van Ds. D. Smit van de Nederlands Gereformeerde Kerk te Apeldoorn.

       

Preek

Brs. en zrs.,

Is de wereld anders geworden na 11 september?

Ir. v.d. Graaf (de oud-secr. Generaal van de Geref. Bond) vond van niet.
De wereld draait nog net zo als voorheen. De vliegtuigen raken weer vol. En de economie herstelt zich.
En hij voegde er aan toe, dat maar een gebeurtenis de wereld definitief veranderd heeft: en dat is de geboorte van de Messias.

Dat is een vroom standpunt.
Welk rechtgeaard christen zal het hem willen betwisten?
En rond kerst, wanneer we spreken over de die er ten diepste toe doen is zo'n antwoord ook passend.

Maar op Oudjeaarsavond is zo'n antwoord misschien toch minder gechikt.
Want als we de gebeurtenissen van het afgelopen al te snel te bedekken met christelijke waarheden., dan nemen we de gebeurtenissen niet echt sereius.
En sluiten we ons af voor Gods stem die ook in het gebeuren van 2001 tot ons komt.
En dat geldt zowel voor het gebeuren in ons persoonlijk leven, als ook in de samenleving. Je moet er bij stil willen staan.

U hebt misschien ook wel gekeken naar de jaaroverzichten op t.v. en in de kranten, waarin het jaar nog eens in tefwoorden aan ons voorbijtrekt.

Volendam.
Het verhaal hoe nalatigheid en nonchalance, overheidsfalen en een overheersende ons-kent-onssfeer uiteindelijk mensenlevens heeft verwoest.

MKZ Het verhaal dat onthult hoe on-dierlijk (onmenselijk en ongoddelijk) onze landbouw geworden is. Onze economie, waarvan wij allen profiteren, onthulde zijn ware aard.

Intifidah en Terreur In het Israel en de palestijnse gebieden.
Een escalatie van haat en woede
gevoed door wanhoop en uitizichtsloosheid aan d ene kant en angst en wraakzucht aan de andere kant.
Aangewakkerd misschien wel door verblinding aan beide kanten.

De spoorwegen.
Hoe een organisatie lam gelegd kan worden door wanbeheer, intern wantrouwen en conflicten. Wat een ergernis. Maar tegelijk meer dan ergernis. Het is een teken van een misplaatst terugtreden van de overheid, waardoor duidelijk wordt hoe winst willen maken nu eenmaal niet samengaat met het dienen van een publiek belang.
Hetzelfde zie je in de zorg, bij veiligheidszaken, bij het onderwijs.
Het lijkt politiek gekibbel, waar je je misschien niet zoveel mee bemoeit. Maar we zien steeds duidelijker hoe door dit alles dat eerst een ver van ons bed show leek heel concreet mensen het kind van de rekening worden.
Het drama van het meisje van Nulde, Rowena, staat er niet los van.

Elf spetember Maar natuurlijk wat er torenhoog uitspringt is de elfde september en de daaropvolgende oorlog in Afghanistan. Het is als een bom ingeslagen in onze samenleving. Het is nog steeds niet goed mogelijk om de betekenis hiervan goed weer te geven.

Een gebeuren dat ons bepaalt bij fundamentele vragen..
Over mensen:
- hoe mensen zo kunnen zijn, dat ze zich met huid en haar overgeven aan het bewust cre?ren van zoveel mogelijk leed.
Over de rol van godsdiensten en levensbeschouwingen.
- Hoe kan een godsdienst zo ontaarden dat het mensen aanzetten tot het stichten van dood en verderf? Wat een macht kunnen godsdiensten en ideologieen hebben als ze mensen kunnen kneden tot willoze pionnen in de handen van hen die kwaad willen. Blijkbaar zijn godsdienstige en levensbeschouwelijke opvattingen niet zo onschuldig als we in het westen geneigd waren te denken. (priv?-zaak). En dat doet ons nadenken hoe het zit met onze godsdienst, ons geloof, onze opvattingen. Welke mensen kweken zij? Tot welk onrecht leidt ze? Wellicht gaan gaan we een tijd tegemoet waarin mensen opnieuw ontdekken dat het niet om het even is welke opvattingen en geloof je hebt. Het einde van het pragmatisme en de onverschilligheid op dit vlak lijkt in zicht.
Over onze cultuur.
- Hebben wij wel in de gaten hoeveel haat en verzet en woede onze westerse cultuur oproept bij degenen die er geen deel aan hebben? Welk effect hebben onze hooggestemde woorden over mensenrechten en democratie als ze gepaard gaan met uitsluitend aandacht voor ons gewin en verachting van het lolyaliteiten en het culturele erfgoed van andere volken? Hoe ziet het beeld van de westerse wereld eruit, gezien door de bril van een palestijn, of een traditionele moslim? Wat is onze taak, onze houding.
Nee, 11 september is niet wereldveranderend op het niveau van de geboorte van Jezus.
Maar het maakt op zijn minst dat je denken over mensen, godsdiensten en onze cultuur in beweging komt. En dat moet ook.

Is er een patroon te zien in deze ontwikkelingen?
Heel vaak zie ik er niets in. Maar dit keer meen ik toch wel iets te zien.

We zijn het afgelopen jaar meer dan voorheen bepaald bij de fundamenten en daarmee ook van de grenzen van onze samenleving, ja van onze hele cultuur.

Er zijn dingen gebeurd die ons noodzaken om a.h.w. ?harder?, ?steviger? te worden.
Om grenzen te stellen en te handhaven. We hebben gezien dt het veronachtzamen van voorschriften en regels slachtoffers maakt.
Over zaken als ?verzet? ?weerbaarheid?, bereidheid je in te zetten, je vernatwoordelijkheid nemen, desnoods met geweld, wordt weer positief gesproken. Niet alles kan.

Maar, het maakt ons tegelijk onzeker.
Want waar zullen we uitkomen als we mensen zien streven naar heldhaftigheid en strijdvaardigheid.
Hebben we in de vorige eeuw niet gezien tot welke ellende de afgoderij met deze waarden heeft geleid?
Vandaar dat je vandaag telkens ook de bezorgde tegengeluiden hoort: laten we respektvol en tolereant blijven.
Geen heksenjacht alstublieft.
Oog om oog maakt blind, zei de koningin.

Zo lijken we voor een een dilemma te staan
De zachte waarden van respekt en verdraagzaamheid maken slachtoffers.
Er zit onvoldoende weerstand in tegen het kwaad.
Maar de harde en strenge aanpak maakt misvormt mensen ook, en maakt slachtoffers.

En ik denk dat we daar als mensen nooit bovenuit komen.
Dat we altijd iets zullen houden van het heen en weer geslingerd worden tussen de ene en de andere pool. Beide kanten zijn noodzakelijk.

Toch is er wel iets - of beter gezegd Iemand- die ons kan helpen om niet in een eenzijdigheid te vervallen, die slachtoffers maakt. Dat is onze orientatie op de God van Israel. Want die heeft beide kanten in zich. De zachte en de harde.

Dat lezen we in Exodus 34.
Daar verkondigt God zichzelf. Hij laat zichzelf zien aan Mozes.
Niet in een visioen, maar in woorden.
Here, Here, God, barmhartig en genadig, lankmoedig en groot van goedertierenheid en trouw, die goedertierenheid bestendigt (trouw beijwijst) aan duizenden, die ongerechtigheid, overtreding en zonde vergeeft; (dat is de zachte kant) Maar de schuldige houdt hij zeker niet onschuldig, de ongerechtigheid van de vaderen bezoekt hij aan de kinderen, aan het derde en vierde geslacht. ? (dat is de harde kant)

Een merkwwaardig woord. Immers: het lijkt alsof de Here met die laatste woorden weer terugneemt, wat hij eerst gegeven heeft. Eerst heeft Hij gezegd: Ik ben een God van liefde en trouw en ik vergeef de ongerechtigheid. Later zegt hij: ik laat de schuldige niet onschuldige en bezoek (straf) de ongerechtigheid. Ik houd je wel degelijk verantwoordelijk.

Wat is het nu? We raken erdoor soms in verwarring.
We weten niet altijd van we van de Here hebben te verwachten.
Een vriendelijk woord of een streng woord.
Maar deze beide kanten zitten volgens dit getuigenis inderdaad aan God.

De zachte kant. Zijn trouw aan en liefde voor zijn volk. Uitgedrukt in die grondwoorden.
Barmhartig. Zoals een moeder vanuit haar ingewanden bewogen is met haar kind en het in haar armen sluit om het te kosteren, te voeden te beschermen.
Genadig. God uit vrije gunst, gratis belangeloos zich inzet voor zijn volk.
Lankmoedig. Die zijn toorn uitstelt. Die ontzettend veel kan verdragen. Wiens geduld buitengewoon is en altijd ruimte geeft om te bekeren te veranderen.
Groot van goedertierenheid en trouw. Trouw en loyaal tot en met. Betrouwbaar. Wat er ook gebeurt, Hij bijft aan je zijde.
En het diepste: die ongerechtigheid, overtreding en zonde vergeeft.

Maar toch: ook weer de harde kant: dat hij ons verantwoordelijk houdt. Dat hij het straft en vergeldt.
Waarom doet hij dat?
Omdat Hij wel een relatie met zijn volk wil aangaan, maar daarin wel Zichzelf wil blijven.
Hij weigert om zichzelf geweld aan te doen.
Hij neemt geen loopje met het kwaad, met de zonde, met de ongerechtigheid. Daarom ishet Hem niet om het even hoe wij leven.
Hij wil alles doen om met ons te leven, maar één ding kan hij niet. Zichzelf verloochenen en alles waar Hij voor staat.
Hij is licht en in Hem is in het geheel duisternis.
En dat moet er ook niet komen.

Mozes voelt die tweeheid aan en en doet in het volgende vers een beroep op die eerste kant: Heer, laat dan nu vooral dat eerste gelden. Vergeef ons onze ongerechtigheden (gouden kalf) (vs 8). Dat doet de Here ook. Hij sluit opnieuw een verbond met Israel. Genadig en vergevend. Hij zal ze in het beloofd land brengen. Maar hij roept ze wel op om Hem trouw te blijven en in zijn wegen te wandelen. En daarin zie je een echo van die harde kant.

Voor Gods volk was dat altijd moeilijk. Soms leek het een beetje op twee kanten van God. Kon je nu wel echt op God aan?

Er is in de geschiedenis maar één moment geweest, waarop die twee kanten volledig samenvielen. Dat was toen jezus gekruisigd werd. Toen was Gods liefde op zijn grootst. Hij gaf zijn eigen Zoon. Toen was ook zijn recht en heiligheid op zijn Grootst. Hij strafte aan Hem onze zonden.
In Hem is het verbond van God met de mensen volmaakt geworden, vervuld.

Sindsdien begrijpen we dat slechts via Jezus tot een goede relatie met God kunnen komen.
Sindsdien is het en vooral duidelijk, dat we niet hoeven te twijfelen aan Gods goede gezindheid jegens ons. Onze zonden zijn immers aan Jezus bezocht, bestraft.

Maar met Jezus verbonden, door Hem verzekerd van ons behoud,
blijven we ook toch te maken houden met deze zelfde God.
Wiens goedheid en vergevende liefde nooit is zonder zijn recht, en zijn weerstand tegen het kwaad.

En ik denk dat het afgelopen jaar ons wat meer gebracht heeft bij die harde kant van God.
Dat hij ons verantwoordelijk houdt. Dat hij geen loopje neemt met het kwaad. Dat het nodig is het te bezoeken, te vergelden straffen.

Dat daarom ook wij verantwoordelijk gehouden worden voor wat we doen of nalaten.
Dat onze daden of ook het gebrek van onze daden werkelijk consequenties hebben.
Dat we als we dingen signaleren die niet deugen, dat er dan van ons aktie wordt gevraagd.
Als we niets doen, dat dan het kwaad, de zonde, de narigheid maar voortwoekert en er dan slachtoffers vallen.
Dat we niet moeten piepen, als de dingen als gevolg van onze nalatigheid gigantisch uit de hand lopen.

Natuurlijk: we zijn mensen, we zijn maar mensen, we zijn maar stof. Vergankelijk: We leven slechts op de adem van Gods stem. Niemand is daar meer van doordrongen dan God zelf, die ons uit stof gemaakt heeft. Maar mens-zijn, kind van God betekent ook: verantwoordelijk zijn voor je daden. Weerstand kunnen en moeten bieden tegen het kwaad. Want het kan niet zo zijn, dat door vergeving het kwaad groeit. Ware liefde is niet blij met de ongerechtigheid, maar is blij met de waarheid.

Zo zie ik dus eigenlijk door het gebeuren heen ons oproepen tot een krachtiger en steviger christendom dan voorheen.

Maar hoe voorkom je nu, dat je in het andere uiterste vervalt? Hoe voorkom je dat je terechtkomt bij een streng en hard christendom? Dat de excessen van de law and order mentaliteit uit de vorige eeuwen opnieuw ons bespringen.

Voorkomen kun je dat nooit.
Maar wat helpt is dat we ons richten op God en op Jezus.
Kijken we nog eens naar hoe God zich openbaart aan Mozes.
De barmhartigheid en de genade, het positieve, dat is eerst.
Dat heeft ook de nadruk. Daar worden ook de meeste woorden aan gewijd.

Dit positieve van God. Dit is de grond. Die teugelloze trouw, zonder terughouding.
Die alles te bovengaande bereidheid om de band met het volk ni?t te verbreken.
Nooit heft God de solidariteit en verbondenheid op. Zelfs niet als hij het doet. (geen vergissing)
Ik bedoel: zelfs als hij bezoekt en straft en zich terugtrekt, doet Hij dat nog in trouw.
Wat heb je aan een relatie, waarbij de ene partner constant zichzelf geweld aan moet doen? Waarin het kwaad alle ruimte heeft?

Dat is de grondhouding, van waaruit hij bij tijden ook ?hard? is en grenzen stelt.
Maar daarbij is altijd bereid om zosnel als maar enigszins mogelijk is zijn toorn en straf terug te trekken en ruimte te bieden voor een nieuw begin. Niet altoos zal hij twisten, niet eeuwig zal hij toornen?.

Laten we de boel nooit omkeren. Dat wat in onze tekst het tweede is, voor ons het eerste wordt.
Want dan komen we inderdaad terecht in een poel van ellende. Van fascisme en mens-vergoding.

Laat ons oog gericht zijn op Jezus.
Die ons geleerd heeft om compromisloos gericht te zijn op de wil van God.
Die ons als geen ander geleerd heeft dat het ertoe doet, wat je doet of nalaat.
De scherpste woorden over verlorenheid, en hellevuur komen van Hem.
Maar die dat altijd deed in een daad van zelfverloochenende en zelf-vergeten Liefde.

Een rechtvaardigheid niet betoond vanaf de kant, als een stuurman aan wal, maar ingebed in daad van offerende Liefde.
De scherpste woorden heeft Jezus gesproken tot de farrizee?n
Maar wel toen hij op weg was naar Jeruzalem om zijn leven te geven.

Geve de Here ons de kracht van Zijn Geest in het nieuwe jaar.

Amen.

Kopieerrechten: © copyright Kerken.com, 2002 - 2010.
Niets uit deze uitgave mag gepubliceerd of vermenigvuldigd of openbaar gemaakt worden in welke vorm dan ook, zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van de webmaster van Kerken.com en de bijdragende predikant. Voor vermenigvuldiging ter voorbereiding van, en openbaarmaking tijdens de zondagse eredienst is het wenselijk de predikant hiervan op de hoogte te stellen. Dit kan met behulp van het hiervoor bestemde formulier 'preek gebruiken'. Ter voorbereiding van bijbelstudie(bijeenkomsten) is geen toestemming nodig.
 

Agenda
Boeken
Bijbel
kerk
Levensvragen
Links
Muziek
Nieuws
Overdenkingen
Preken


Kruis | Copyright 2003-2020 Kerken.com | deze pagina toevoegen aan favorieten | Contact | Disclaimer | A A A | Tell A Friend! | Kruis

 
tumblr site counter